Opera „Halka”
Jednym z najjaśniejszych punktów twórczości Moniuszki jest opera „Halka”. Autorem libretta jest poeta, powieściopisarz i tłumacz Włodzimierz Wolski. Arcydzieło kompozytora miało najpierw dwa akty i w takiej formie zostało wystawione 1 stycznia 1848 roku w Wilnie (stąd pierwotna nazwa: „Halka wileńska”). Moniuszko stale podejmował próby wystawienia opery w Warszawie. Czyniono mu jednak trudności. Najczęściej wysuwano argument, że treść dzieła jest kontrowersyjna, a nawet rażąca.
Opowieść dotyczy bowiem wiejskiej dziewczyny uwiedzionej przez panicza Janusza. Gdy ten żeni się, porzucona kochanka pragnie najpierw podpalić kościół, później jednak zostawia dziecko w kapliczce i rzuca się do rzeki. Pomimo smutnej fabuły, przyjęcie czteroczęściowej, ostatecznej wersji opery, w Warszawie 1 stycznia 1858 roku – dało Moniuszce wiele radości. Po dziś dzień jest to dzieło najczęściej wystawiane na scenach oper polskich. Sam Teatr Wielki wystawił ją około dwóch tysięcy razy.
„Halka” to zbiór „hitów”. Najbardziej znane są arie: „Jako od wichru krzew połamany” i „Gdyby rannym słonkiem” Halki czy „Szumią jodły na gór szczycie” Jontka.
Co więcej, 1 stycznia 1858 roku uważa się z datę przełomową, otwierającą nową erę w dziejach polskiej opery. Moniuszko zarobił wtedy sporo pieniędzy, ponieważ w samym tylko 1958 odbyło się 35 przedstawień. Wszystkie bilety były wyprzedane.
Historia notuje imiona i nazwiska śpiewaczek, które stworzyły najbardziej przekonujące kreacje tytułowej Halki. Były to: Janina Korolewicz-Waydowa, Maria Mokrzycka, Antonina Kawecka, Alicja Dankowska, Maria Fołtyn, Barbara Zagórzanka. Zrozumienie muzyki i przejęcie się smutną historią nieszczęśliwej dziewczyny pozwoliło arcydziełu Moniuszki podbić nie tylko Polskę, ale i świat. Operę grano nie tylko w Europie, ale nawet na Hawanie czy Osace.
Na rynku istnieją także wersje DVD. Jedno z 1998 roku. Balet, chór, orkiestra należą do Teatru Wielkiego – Opery Narodowej. Dyrygentem jest Antoni Wicherek. Wydawcą krążka: ZPR Records. Nowsza wersja, rok 2005. Chór, Balet, Orkiestra Opery we Wrocławiu pod batutą Ewy Michnik zrealizowali nagranie dla „DUX Recording Producers” w Warszawie. Płyt możemy szukać na stronach producenta, ale także w sklepach internetowych i tradycyjnych (muzycznych).